Στις 5 Οκτωβρίου 1912 ξεκινά ο Α’ Βαλκανικός Πόλεμος. Στις 10 ο ελληνικός στρατός περνά το Σαραντάπορο, κάνοντας την μεγάλη έκπληξη διότι κανείς από ‘συμμάχους’ και αντιπάλους δεν το υπολόγιζε αυτό, καθώς τον είχαν υποτιμήσει, κι έτσι είχαν φτιάξει και τα σχέδιά τους. Οι Βούλγαροι είχαν διαθέσει στο μέτωπο της Μακεδονίας τις λιγότερες δυνάμεις εν των τριών μετώπων που είχαν. Πρώτη προτεραιότητά τους ήταν ανατολικά για να καταλάβουν την Κωνσταντινούπολη συγκρουόμενοι με τους Τούρκους και δυτικά για να καταλάβουν όσο περισσότερα από τους Σέρβους εδάφη μπορούσαν. Οι Τούρκοι επίσης έχουν διαθέσει στην κεντρική Μακεδονία τις λιγότερες δυνάμεις τους.  Ως αποτέλεσμα της προέλασης του ελληνικού στρατού στη δυτική Μακεδονία οι Βούλγαροι αποφασίζουν να κινηθούν ταχύτερα προς Θεσσαλονίκη ενώ και οι Σέρβοι αντιλαμβάνονται ότι πρέπει να βιαστούν για το Μοναστήρι. Οι Τούρκοι δεν μπορούν να κάνουν τίποτα, απλά ηττώνται χωρίς να μπορούν να ενισχύσουν τις δυνάμεις τους.  

Το μέτωπο στην Ανατολική Θράκη

Στο ανατολικό μέτωπο οι Βούλγαροι περνάνε τα σύνορα και εμφανίζονται προ της Αδριανούπολης στις 18 Οκτωβρίου, την ίδια μέρα που στο μακεδονικό μέτωπο ο ελληνικός στρατός καταλαμβάνει τη Έδεσσα έχοντας καταλάβει ήδη Κοζάνη, Πτολεμαΐδα και Βέροια, ενώ ο Βουλγαρικός έχει φτάσει εκεί που είναι τα σημερινά ελληνοβουλγαρικά σύνορα. Στη Θράκη οι εκτιμήσεις των Οθωμανών και των Γερμανών συμβούλων τους είναι ότι οι Βούλγαροι δεν περνάνε. Όπως δεν θα περνούσαν δηλαδή και οι Έλληνες το Σαραντάπορο. Μεγάλη εμπιστοσύνη έδειξαν στους Γερμανούς. Οι Βούλγαροι παρακάμπτουν την Αδριανούπολη, τις ίδιες μέρες που ο ελληνικός στρατός νικάει τους Τούρκους στα Γιαννιτσά και συγκρούονται στις 22-24 Οκτωβρίου στο Κιρκλαρελί (Σαρράντα Εκκλησιές) όπου κατατροπώνουν τον οθωμανικό στρατό. Την ίδια μέρα ο ελληνικός στρατός βρίσκεται στο Τόψιν προ της Θεσσαλονίκης και διαπραγματεύεται την παράδοσή της, με τους Βούλγαρους να φθάνουν δεύτεροι.

Οι μέρες 24-26 Οκτωβρίου είναι οι πιο κρίσιμες για τους Βαλκανικούς πολέμους. Οι Τούρκοι υφίστανται τρεις μεγάλες ήττες στην Θεσσαλονίκη, στο  Κιρκλαρελί και στα Σκόπια καθώς εισέρχεται σ’ αυτά ο Σερβικός στρατός. Τότε φαίνεται αυτό που θα συμβεί. Απώλεια όλων, πλην Ανατολικής Θράκης, των ευρωπαϊκών εδαφών τους.  Μόλις 20 μέρες μετά την έναρξη του πολέμου.

Για τους Καστανιώτες, στις 26 Οκτωβρίου που απελευθερώθηκε η Θεσσαλονίκη, αλλάζουν όλα

Ενώ μέχρι τώρα παραμένουν ήσυχα στο χωριό, χωρίς να ξέρουν τι γίνεται και ποιόν να υποστηρίξουν, αλλά πιστεύοντας ότι ο πόλεμος δεν θα φτάσει στα μέρη τους, από τις 26 Οκτωβρίου και μετά τα πάντα αλλάζουν. Οι Τούρκοι οπισθοχωρούν και η νέα μάχη γίνεται στο Λουλέμπουργκάζ στις 2 Νοεμβρίου όπου και πάλι συντρίβονται. Τότε στη Θράκη αρχίζει μια κόλαση. Τα υπολείμματα του τουρκικού στρατού, εξαθλιωμένα, κατευθύνονται προς την Κωνσταντινούπολη και μαζί τους σχεδόν όλοι οι Τούρκοι της Ανατολικής Θράκης που εγκαταλείπουν άρον-άρον τρομοκρατημένοι χωριά, βιός και σπίτια. Οι προελαύνοντες Βούλγαροι προς τη θάλασσα, στη Σηλυβριά και τη Ραιδεστό κάνουν καταστροφές λεηλατούν με το πρόσχημα της τροφοδοσίας του στρατού τους και καίνε τουρκικά χωριά χωρίς να είναι ιδιαίτερα ευγενικοί με τα ομόθρησκα ελληνικά.

Στο διάστημα αυτό οι Τούρκοι αποφασίζουν να αμυνθούν στα παλιά οχυρά της γραμμής της Τσατάλτζας και οργανώνουν εκεί στρατό με εφέδρους τους οποίους έχουν φέρει από την Ανατολή και με ό,τι υπολείμματα στρατού καταφέρνουν να μαζέψουν. Προς τούτο εκμεταλλεύονται το γεγονός ότι οι Βούλγαροι δεν προελαύνουν άμεσα μετά τη νίκη τους στο Λουλέμπουργκαζ και καθυστερούν.

Εκεί παίζεται η άσχημη μοίρα για τις Καστανιές

Διότι όντας επάνω στη γραμμή της Τσατάλτζας και ανάμεσα στα πυρά Βουλγάρων-Τούρκων που θα ακολουθήσουν, πρέπει οι Καστανιώτες να εγκαταλείψουν το χωριό. Αυτή είναι η προτροπή του κράτους αυτή και η εκτίμηση των προεστών και τω ανθρώπων του χωριού. Φεύγουν άρον-άρον παίρνοντας μαζί τους μόνο τα απαραίτητα και έχοντας σκάψει ένα μεγάλο λάκο όπου παράχωσαν όλοι μαζί τα πολύτιμα πράγματά τους. Οι περισσότεροι πήγαν στο φιλικό Άκαλαν που βρισκόταν λίγο δυτικότερα αλλά έξω από τη γραμμή του πυρός. Άλλοι προς την Πόλη, στην Πρίγκηπο, προς ανατολικότερα ελληνικά και τουρκικά χωριά, όπου είχε συγγενείς ή φίλους ο καθένας. Το ίδιο συμβαίνει και με το Κλαλί το οποίο βρίσκεται και αυτό στην ίδια γραμμή. (Σημ: Άκαλαν και Κλαλί αποτελούν σήμερα την αδερφική μας Νέα Δήμητρα). Όλα αυτά συμβαίνουν από τις 2 μέχρι τις 16 Νοεμβρίου που αρχίζει η Μάχη της Τσατάλτζας.

Και αρχίζει ο βομβαρδισμός

Για τρεις μέρες οι οβίδες των Τούρκων σημαδεύοντας τους Βούλγαρους οι οποίοι εφορμούν από τις πλαγιές των Καστανεών, πέφτουν πάνω από και μέσα στο χωριό μας σαν το χαλάζι, καταστρέφοντας σπίτια και μαγαζιά. Τρεις από αυτές χτυπούν την νεόδμητη εκκλησία η οποία ωστόσο αντέχει. Το χωριό γεμίζει τραυματισμένους και άρρωστους στρατιώτες. Ελάχιστοι χωριανοί που παρέμειναν δεν ξέρουν πώς να βοηθήσουν και πώς να ζωθούν. Οι Βούλγαροι αποτυγχάνουν να διασπάσουν τη γραμμή και αποδεκατισμένοι υπογράφουν με τους επίσης αποδεκατισμένους Τούρκους συμφωνία κατάπαυσης του πυρός, σε ένα βαγόνι κάπου κοντά στις Καστανιές.

Τίποτα δεν θα είναι πια όπως πριν

Οι Καστανιώτες θα αρχίσουν να επιστρέφουν σταδιακά αμέσως μετά την συμφωνία, βρίσκοντας ένα άλλο χωριό. Και έναν άλλο αφέντη καθώς με βάση τη συνθήκη ανήκουν (οκτώ μήνες κράτησε αυτό) στη Βουλγαροκρατούμενη περιοχή. Τίποτε πια δεν θα είναι όπως πριν. Τα δώδεκα χρόνια που θα ακολουθήσουν μέχρι την ανταλλαγή και τον οριστικό ξεριζωμό θα είναι πολύ δύσκολα, γεμάτα πολέμους και κακουχίες και δυστυχία με ένα διάλειμμα δυόμιση όμορφων χρόνων γεμάτων ελπίδες, όταν η Ανατολική Θράκη έγινε ελληνική. Έστω και αν οι Καστανιές βρέθηκαν εκτός.

   Αυτές τις μέρες λατρεύεται η γη και η γονιμότητα, ο ερχομός της άνοιξης, το οργίασμα της φύσης, η ζωή και ο έρωτας και ετοιμάζεται το ξόρκι του θανάτου.

Οι θεατές των γιορτών αυτών, θα πρέπει να μπορέσουν να αισθανθούν τα δρώμενα μέσα τους: Θα πρέπει να μεταμορφωθούν  μέσα σε μία ατμόσφαιρα διαφορετική από αυτή στην οποία εκτυλίσσεται η καθημερινότητα, να αισθανθούν την παρουσία εκείνου που είναι αντικείμενο της μίμησης, για να  υπάρξει έτσι ένας δεσμός με το υπερφυσικό. Σήμερα αυτό είναι πολύ δύσκολο, υπάρχει η επίδραση του καιρού, το φως, τα κινητά που σχεδόν αποσπούν τον κάτοχο από το σημείο στο οποίο βρίσκεται κλπ  και έτσι απέχουμε πολύ από του να προκληθεί η παρέμβαση ενός είδους «υπερφυσικού ασυνείδητου» που μπορεί να οδηγήσει κάποιον να περπατήσει ακόμη και στην πυρά. Αν αυτό  το πράγμα μπορούσε να επιτευχθεί σε πολλές περιπτώσεις από τους προγόνους μας, σήμερα οι γιορτές αυτού του είδους, μεταφέρουν μόνο την απαρχή και τις προϋποθέσεις για μεταρσίωση και αφήνουν τη φαντασία να αναπλάσει και να ανακατασκευάσει τα υπόλοιπα.

    Η γλώσσα του καρναβαλιού, είναι μια παγκόσμια γλώσσα με σχήματα και χρώματα, μια γλώσσα που μια φορά το χρόνο μας επιτρέπει να μιλήσουμε έξω από τα δόντια και χωρίς συνέπειες για τα κακώς κείμενα του σήμερα, να φανερώσουμε τις φαντασιώσεις μας και τις μύχιες σκέψεις μας. Μια γλώσσα που μας επιτρέπει για μία φορά μέσα στο χρόνο να αντιστρέψουμε τους όρους, επιτρέπει οι φτωχοί να ντυθούν πλούσιοι, οι γυναίκες άνδρες, οι κυνηγοί θύματα και τα θύματα κυνηγοί, επιτρέπει να αντιποιήσουμε στολές και να γίνουμε από φυλασσόμενοι, φύλακες.  Αυτές τις μέρες φοράμε μάσκα. Η μάσκα μας συνδέει με κάτι το απροσδόκητο, σαν να έπρεπε το φυσικό μας περιβάλλον να παρουσιαστεί τροποποιημένο ή μεταμορφωμένο και να βοηθήσει τον άνθρωπο να ξεπεράσει τα όρια των πέντε του αισθήσεων και να διαβεί το κατώφλι του υπερφυσικού. Το να φοράς μάσκα σημαίνει πως παύεις να είσαι ο εαυτός σου και ενσαρκώνεις κατά τη διάρκεια της προσωπιδοφορίας, τη Δύναμη από το Υπερ-Πέραν, την οποίαν έχεις κυριεύσει και την οποία μιμείσαι απόλυτα, στο πρόσωπο, στις κινήσεις και στη φωνή. Έτσι γίνεται μία μεταμόρφωση, ένας εξ ορισμού μετασχηματισμός, μία αλλαγή από τη μια μορφή στην άλλη. Η μάσκα γίνεται εργαλείο κατοχής και μαγεύει εκείνον που την φορά, τον απομονώνει και τον φυλακίζει.

   Αν πράγματι ο άνθρωπος είναι ένα ζώο που σκέπτεται, πολύ συχνά δεν θα πρέπει να αφήνει να φαίνονται τα συναισθήματά του στις σχέσεις του με άλλους ανθρώπους. Ο άνθρωπος λοιπόν οφείλει να κρύβει αυτό που αισθάνεται, στις δε κοινωνικοεπαγγελματικές του σχέσεις πρέπει να διαθέτει μια ψευτοαισιοδοξία για άλλους χρήσιμη και για άλλους δραματική. Πρέπει δηλαδή να φορά μία από τις αόρατες μάσκες τις καθημερινότητας, από αυτές που ο καθένας έχει δεκάδες.

Κρύβεται κανείς για να μην προκαλέσει λύπη και τότε η μάσκα γίνεται πιο χαλαρή, ο νους παρεμβαίνει λιγότερο από την καρδιά. Είναι πιο δύσκολο να κρύψει κανείς  από το πρόσωπό του τη χαρά παρά την λύπη. Η χαρά μπορεί συγκρατημένα να εκδηλώνεται, ενώ η λύπη παραμένει ενδόμυχη, αφού η μάσκα καταφέρνει, πολύ συχνά να μην αφήνει να φαίνεται κανένα από τα βαθύτερα συναισθήματα. Οι χαρτοπαίκτες, οι απατεώνες, οι κλέφτες ακόμη και οι πολιτικοί, ξέρουν πολύ καλά πώς να κρατούν μία συγκρατημένη συμπεριφορά και να γίνονται κύριοι της υποκριτικής τέχνης.

   Η μάσκα που φοράμε καθημερινά έχει σαν σκοπό την απόκρυψη. Από τη στιγμή που χρησιμοποιεί κανείς έναν τεχνητό χαρακτήρα για να κρύψει ή να μετριάσει ένα συναίσθημα, μία χειρονομία ή μια πράξη, υπάρχει δόλος. Και τότε μία μάσκα υποκριτής έχει συχνά μία άλλη λειτουργία που καταλήγει ή στο να μεταμορφώνει ή στο να τρομάζει. Η μεταμόρφωση αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινής και της επαγγελματικής μας ζωής. Οποιαδήποτε και αν είναι η ασχολία, ο βαθμός, η θέση ή το αξίωμα, η μάσκα μπαίνει κυριολεκτικά στο πετσί μας. Από το ρόλο της εξαρτάται η συμπεριφορά μας και ο τρόπος με τον οποίο θα επιβληθούμε μέσα σ’ έναν κόσμο, όπου οι παγίδες είναι μόνιμες και η επίθεση διαρκής.

    Σήμερα είμαστε βέβαιοι ότι ο άνθρωπος επιζητούσε πάντα να φοράει μάσκα και ότι οι θρησκείες ήθελαν πάντα να καταργούνε τις μάσκες. Κάθε θρησκεία, οποιοσδήποτε και αν είναι ο βαθμός της ανάπτυξης της, είναι πάντα ένα σύνολο πίστεων, δογμάτων και θρησκευτικών καθηκόντων που συνθέτουν τις σχέσεις του ανθρώπου με μία ή με πολλές θεϊκές και ιερές Δυνάμεις. Πρακτικά δεν υπάρχουν καθόλου μάσκες στην ισλαμική θρησκεία, όπου απαγορεύεται και η απεικόνιση προσώπων, ενώ οι χριστιανικές θρησκείες νόμισαν ότι είδαν σε γιορτές σαν αυτές που ζήσαμε, την επανεμφάνιση χθονίων δοξασιών, ακόμη και σατανικών ή δαιμονιακών. Η μάσκα καταδικάστηκε από νωρίς από την εκκλησία  και δεν την χρησιμοποιούσαν παρά μόνο σε μερικές σκηνές των «λαϊκών μυστηρίων» ή σε δημόσιες διασκεδάσεις. Παρόλες τις απαγορεύσεις όμως, επειδή το φαινόμενο της ετερότητας μας είναι έμφυτο, η μάσκα σαν ένα σύνολο αλήθειας και ψεύδους, ειλικρίνειας και πλάνης, υπάρχει σε όλες τις χώρες και όχι μόνο στις λιγότερο ανεπτυγμένες

   Αν ψάξει κανείς καλά αυτού του είδους τις γιορτές σ’ ολόκληρο τον κόσμο, θα δει θεότητες και δαιμόνους να συναντιούνται και να ζευγαρώνουν, κάτι που συμβαίνει τόσο στις πιο εξελιγμένες θρησκείες όσο και στις πιο πρωτόγονες. Φετιχισμός, μαγγανεία και μαγεία, απόκρυφες επιστήμες, μυστικές συμφωνίες με τον διάβολο το Μεφιστοφελή, τέτοιες μέρες παρεισφρύουν και δίνουν το παρόν ως να μην έλειψαν ποτέ και θυμίζουν το άρρηκτο δέσιμο με τον τρόμο. Ο τρόμος μεταδίδεται, είναι ένα όπλο. Όταν οι Αμερικανοί είδαν να πέφτουν οι δίδυμοι Πύργοι συνέβη το διπλό φαινόμενο της συμβολικής επανάληψης και του συμβολικού πολλαπλασιασμού του μεγάλου ομαδικού φόβου, που είναι εκδήλωση των μαζών η οποία εγγίζει την υστερία, την λιποψυχία και που είναι μια ενέργεια ασυνείδητη. Ανέκαθεν οι πανίσχυρες θεότητες ήταν πολυάριθμες και τις τιμούσαν και τις λάτρευαν για να αποτρέψουν τα αποτελέσματα του θυμού τους πάνω στο ανθρώπινο γένος. Βέβαια σήμερα εμείς έχουμε εξελιχθεί. Οι δικές μας θεότητες είναι  οι πυρηνικές δυνάμεις και είναι  αυτές που  αντικατέστησαν τους παλιούς Θεούς

Παγώνα Κακανοπούλου

___________________________________________________________________________________________

Τριαντάφυλλος Πετκανόπουλος

Στους Βαλκανικούς πολέμους οι Καστανιές βρέθηκαν μέσα στη δίνη των συγκρούσεων χωρίς μάλιστα να συμμετέχει σ’ αυτές η Ελλάδα, καθώς ακριβώς πάνω στο χωριό μας συγκρουστήκαν αδυσώπητα και με τεράστιες απώλειες οι Βούλγαροι με τους Τούρκους.

Οι συγκρούσεις αυτές έγιναν σε δύο φάσεις που έμειναν γνωστές όπως η Πρώτη (17-18 Νοε 1912) και η Δεύτερη (5 Φεβρ – 30 Μαίου 1913) Μάχη της Τσατάλτζας.

Πολλοί από τους προγόνους μας φυσικά εγκατέλειψαν το χωριό προς διπλανά χωριά όπου είχαν συγγενείς. Μετά από την Πρώτη μάχη ακολούθησε Βουλγαρική κατοχή του χωριού, για να επανέλθει η κυριαρχία του Οθωμανικού κράτους μετά από την Συνθήκη του Λονδίνου, στις 30 Μαΐου του 1913.

Συνολικά η Ανατολική Θράκη μετά από τη Βυζαντινή περίοδο περνάει τις εξής φάσεις κατοχής:

1. ως τον Οκτ 1912  Οθωμανική αυτοκρατορία
2. από 1912- Καλοκαίρι 1913 Βουλγαρική κατοχή, μέχρι και την Τσατάλτζα που περιελάμβανε και τις Καστανιές
3. από Καλοκαίρι 1913 ως 1918 Οθωμανική αυτοκρατορία (νεότουρκοι)
4. από 1918 ως 1920 διασυμμαχικός έλεγχος
5. από 1920 ως Οκτώβριο 1922 Ελληνική κυριαρχία μέχρι τη γραμμή της Τσατάλτζας, πριν από την πόλη δηλαδή, που δεν περιελάμβανε τις Καστανιές
6. από Νοέμβριο 1922 ως σήμερα Τουρκία

Προφανώς οι περίοδοι 4 και 5 από τις παραπάνω (με bold) ήταν και οι καλύτερες για τις Καστανιές.

Πρώτη μάχη της Τσατάλτζας-Οι Βούλγαροι αποκρούονται λίγο πριν από την Κωνσταντινούπολη

Με την έναρξη του Α’ Βαλκανικού πολέμου οι Βούλγαροι εισβάλουν στην Ανατολική Θράκη, επιτυγχάνουν εύκολες νίκες και βαδίζουν ολοταχώς προς την κατάληψη της Κωνσταντινούπολης.

Στην Τσατάλτζα, οχυρωμένη ήδη προς τούτο από καιρό, οργανώθηκε από τους οπισθοχωρούντες μετά από τις ήττες τους στα δυτικά Οθωμανούς για να ανακόψει την πορεία του Βουλγαρικού στρατού. Διάσπαση της τελευταίας αυτής γραμμής άμυνας, θα άφηνε ανοιχτό τον δρόμο για την κατάληψη της πρωτεύουσας Κωνσταντινούπολης.

Για τους Βουλγάρους, η διάρρηξη της γραμμής άμυνας υπήρξε δυσκολότερη από ό,τι υπολόγιζαν. Η μάχη στη γραμμή της Τσατάλτζας υπήρξε το κύκνειο άσμα των προσπαθειών του Βουλγαρικού στρατού προς ανατολή.

Οι μεγάλες απώλειες έκαναν το επιτελείο του στρατηγού Ράντκο Ντημητρίεφ να ανακαλέσει την επίθεση. Ήταν η μοναδική αλλά πιο κρίσιμη νίκη του Οθωμανικού στρατού στον πόλεμο και ταυτόχρονα η πρώτη μεγάλη ήττα του Βουλγαρικού. Στις 20 Νοε ξεκίνησαν συνομιλίες για ανακωχή και οι εχθροπραξίες σταμάτησαν.

Ακολούθησε μια σχεδόν 6μηνη περίοδος κατοχής από τους Βουλγάρους των περιοχών που είχαν κατακτήσει, ανάμεσα στις οποίες περιλαμβάνονταν και οι Καστανιές, όπως έχει λεχθεί.

Οι Βούλγαροι κυρίευσαν την Τσατάλτζα (και τις Καστανιές) στις 17-19 Νοεμβρίου 1912. Ο Μητροπολίτης της πόλης Γρηγόριος, για να εμποδίσει πιθανά έκτροπα από την πλευρά των Βουλγάρων, αναγκάστηκε και αναγνώρισε την Βουλγαρική Εξαρχία, δηλαδή την σχισματική Εκκλησία της Βουλγαρίας και επέτρεπε να συλλειτουργούν Έλληνες και Βούλγαροι κληρικοί. Αργότερα και μετά την απομάκρυνση των Βουλγάρων από την περιοχή ο Γρηγόριος παύτηκε, τιμωρημένος από τον Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως.

Δεύτερη μάχη της Τσατάλτζας

Μετά την πρώτη μάχη της Τσατάλτζας, και αφού οι Οθωμανοί αντιμετωπίζουν μια σειρά από ήττες σε όλα τα μέτωπα του πολέμου και από όλους τους αντιπάλους τους, δέχονται να αρχίσουν διαπραγματεύσεις προκειμένου να επιτευχθεί ειρήνη. Για αυτόν το λόγο, στις 20 Νοεμβρίου 1912 διακόπτονται οι εχθροπραξίες στην γραμμή της Τσατάλτζας, και ενώ όλα τα κράτη συμφωνούν για μια προσωρινή κατάπαυση πυρός, στο Λονδίνου και στις 13 Δεκεμβρίου αρχίζουν οι συνομιλίες για την εύρεση μιας κοινώς αποδεκτής λύσης.

Το πραξικόπημα των Νεότουρκων εναντίον της οθωμανικής κυβέρνησης, που ξέσπασε στις 23 Ιανουαρίου του 1913, – και που ουσιαστικά ήθελε να αποτρέψει την παραχώρηση της Ανδριανούπολης στους Βουλγάρους – διέκοψε τις συνομιλίες και οι μάχες ξαναρχίζουν στις 5 Φεβρουαρίου του 1913 με μια επίθεση του βουλγάρικου στρατού. Τις επόμενες μέρες, οι Οθωμανοί θα μπορέσουν να προβάλλουν αντίσταση στις επιθέσεις των Βουλγάρων μέχρι και τις 16 Μαρτίου, όταν θα οργανώσουν και θα επιχειρήσουν γενικευμένη αντεπίθεση, με σκοπό την απώθηση των Βουλγάρων. Ωστόσο, δεν θα τα καταφέρουν.
Στις 24 Μαρτίου, οι Βούλγαροι θα επιχειρήσουν ακόμα μια επίθεση, η οποία όμως θα εμποδιστεί και πάλι από τους Οθωμανούς. Φανταστείτε τι έγινε το δίμηνο Φεβρουαρίου – Μαρτίου στις Καστανιές.

Από την 1η Απριλίου και αφού η διάσκεψη του Λονδίνου είχε ξεκινήσει, στην Τσατάλτζα θα γίνεται πλέον μόνο πόλεμος φθοράς ενώ με την υπογραφή της ειρήνης στις 30 Μαΐου οι Βούλγαροι εγκαταλείπουν την περιοχή και εγκαθίστανται στην νέα συνοριακή γραμμή Αίνου Μήδειας.

Πηγή: https://porpiotis.com/

Η πόλη των Δέρκων πιθανότατα πήρε το όνομά της από το ρήμα δέρκω (=βλέπω). Η πόλη χτίστηκε το 507 μ.Χ. από τον αυτοκράτορα Αναστάσιο Α΄ δίπλα στην ομώνυμη λίμνη. Στη Δέρκο κατέληγε το λεγόμενο Αναστασιανό τείχος, ερείπια του οποίου σώζονται μέχρι σήμερα. Καταλήφθηκε από τους Οθωμανούς το 1380-81. Η πόλη είχε μεγάλη σημασία λόγω της οχύρωσής της και γι’ αυτό ο αυτοκράτορας Ιωάννης Παλαιολόγος στη συνθήκη που σύναψε με τον Μουράτ τον Β’ του παραχώρησε όλη την παραλία της Προποντίδας εκτός της Σηλυβρίας και τα παράλια του Εύξεινου, εκτός των Δέρκων. Στη θέση της παλιά πόλης βρίσκεται σήμερα ένα μικρό χωριό της Τουρκίας.

Mητρόπολη Δέρκων: Η Επισκοπή Δέρκων ιδρύθηκε κατά πάσα πιθανότητα τον 6ο με 7ο αιώνα ως Επισκοπή Δέρκων και Χηλής υπό την Μητρόπολη Ηρακλείας. Αρχές του 8ου αιώνα προήχθη σε αυτοκέφαλη Αρχιεπισκοπή. Γύρω στα 1380 επί αυτοκράτορος Ανδρονίκου Παλαιολόγου του Γέροντος ανυψώθηκε σε Μητρόπολη. Γύρω στα μέσα του 15ου αιώνα η Μητρόπολη εξέλιπε. Το 1655 επί Πατριάρχου Ιωαννικίου του Β΄ επανιδρύθηκε η Μητρόπολη Δέρκων ως ‘Δέρκων και Νεοχωρίου’. Λίγο μετά το 1655 η έδρα του Μητροπολίτη μεταφέρθηκε στα Θεραπειά. Η Μητρόπολη Δέρκων ανυψώθηκε σε θρόνο 8ο, το 1746 και συμπεριλήφθηκε στις γεροντικές Μητροπόλεις. Στις 22 Ιουλίου 2008, με πρόταση του Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου, η Αγία και Ιερά Σύνοδος του Οικουμενικού Πατριαρχείου αποκατέστησε την εκκλησιαστική τάξη της ιστορικής Μητροπόλεως Δέρκων, η οποία επανήλθε στον 8ο Θρόνο, που κατείχε στο Συνταγμάτιο του Οικουμενικού Θρόνου των Γεροντικών Μητροπόλεων του Θρόνου. Έτσι εκ νέου ο Μητροπολίτης Δέρκων καλείται Μητροπολίτης Γέρων Δέρκων.

    Στις αρχές του 20ου αιώνα η Μητρόπολη Δέρκων περιλάμβανε τους κατωτέρω οικισμούς:
α) Θεραπεία (Tarabya)
β) Βαθυρρύαξ (Büyükdere)
γ) Κεφελί Κιοΐ (Kefeliköy)
δ) Γενί Μαχαλέ (Yenimahalle)
ε) Φαναράκιο (Rumelifeneri)
στ) Βελιγράδιο (Bahçeköy)
ζ) Δομούζ Ντερέ (Uskumruköy) από τη σημερινή Επαρχία Sarıyer (Σάριγερ)
η) Μακροχώριο (Bakırköy)
θ) Άγιος Στέφανος (Yeşilköy) από τη σημερινή Επαρχία Bakırköy (Μακροχωρίου)
ι) Μικρός Τσεκμεκτσές (Küçükçekmece)
ια) Γαλατάρια
ιβ) Σαφράς (Kanarya) από τη σημερινή Επαρχία Küçükçekmece (Ρηγίου)
ιγ) Αμπαρλή (Ambarlı)
ιδ) Καλλιό (Esenyurt) από τη σημερινή Επαρχία Avcılar (Αβτσιλάρ)
ιε) Πύργος (Kemerburgaz) από τη σημερινή Επαρχία Eyüp
ιστ) Δέρκοι (Durusu)
ιζ) Βογάζ Κιοΐ (Boğazköy)
ιη) Αρναούτ Κιοΐ (Arnavutköy)
ιθ) Αγιασματάκι (Taşoluk)
κ) Ιμβροχώρι (İmrahor)
κα) Νεοχωράκι (Yeniköy)
κβ) Δελή Πονούζ (Balaban) από τη σημερινή Επαρχία Gaziosmanpaşa (Γαζή Οσμάν Πασά)
κγ) Δακιακαδίν (Tayakadın)
κδ) Άγιος Γεώργιος ή Αζατλή (Güvercintepe) από τη σημερινή Επαρχία Başakşehir (Μπασάκ Σεχίρ)
κε) Λαζάρ Κιοΐ (Yazlık)
κστ) Τσανάκτσα (Çanakça)

κζ) Καστανέαι (Kestanelik)

κη) Οκλαλή (Oklalı)
κθ) Ακαλάνη (Akalan)
λ) Ερμενί Κιοΐ (İhsaniye)
λα) Τσιφλίκ Κιοΐ (Çiftlik)
λβ) Τζελέπ Κιοΐ (Celepköy)
λγ) Ταρφάς (Örencik) από τη σημερινή Επαρχία Çatalca (Μετρών)
λδ) Καλφάς
λε) Νύμφαι
λστ) Άγιοι Πάντες
λζ) Γρύπες
λη) Λύτρες από τη σημερινή Επαρχία Bahçelievler (Μπαχτσέ Λιβλέρ)
λθ) Αβάσο από τη σημερινή Επαρχία Güngören (Γκιούνγκερεν)
μ) Κιουτσούκ Κιοΐ από τη σημερινή Επαρχία Bayrampaşa (Μπαϊράμ Πασά)
μα) Τσεβετζή (Cebeci) από τη σημερινή Επαρχία Sultangazi (Σουλτάν Γαζή).

Πηγή: Ιερά Μητρόπολις Δέρκων, Wikipedia

Η Στρατιά Θράκης όπως μετονομάστηκε 1920 το Σώμα Στρατού Εθνικής Αμύνης, από τις 3 Ιουνίου, αφού κατέλαβε τον Μάιο του 1920 τη Δυτική Θράκη σε εφαρμογή της Συνθήκης του Σαν Ρέμο, κινήθηκε προς την Ανατολική Θράκη.

Τη Στρατιά Θράκης αποτελούσαν δύο μεραρχίες η 9η (Ιωαννίνων) και η 12η (Ξάνθης) που θα επιτίθονταν κατά μέτωπο κατά μήκος του Έβρου. Μια τρίτη ελληνική μεραρχία, η Μεραρχία Σμύρνης θα ενεργούσε αντιπερισπασμό στα νώτα του εχθρού στη Ραιδεστό και την Ηράκλεια.

Στις 7 Ιουλίου 1920 η Μεραρχία Σμύρνης με υποστήριξη μονάδων του ελληνικού και του βρετανικού στόλου που βομβάρδισαν το σημείο της απόβασης κατέλαβε τη Ραιδεστό, την Ηράκλεια και την Τυρολόη.

Δυο μέρες αργότερα η ίδια Μεραρχία έδωσε σκληρή μάχη με ισχυρές τουρκικές δυνάμεις στο Τσιφτλίκ και τις έτρεψε σε φυγή. Στις 10 Ιουλίου 1920 μια μέρα αργότερα, κατέλαβε το Λουλέ Μπουργκάζ και τη Χαριούπολη.

Στο μεταξύ η 12η Μεραρχία πέρασε τον Έβρο και συνδέθηκε στις 11 Ιουλίου με τη Μεραρχία Σμύρνης κοντά στο Ουζούν Κιοπρού. Την ίδια μέρα επιτροπή των κατοίκων της Αδριανούπολης ζήτησε την παράδοση της πόλης.

Στις 12 Ιουλίου ελληνικά τμήματα της Μεραρχίας Σμύρνης μπήκαν στην Αδριανούπολη και την επόμενη, 13 Ιουλίου 1920 έφτασαν στην πόλη ο βασιλιάς Αλέξανδρος, ο Διοικητής της Στρατιάς, ο Αρμοστής της Ανατολικής Θράκης, διπλωμάτης Αντώνιος Σαχτούρης (1866-1954) και το προσωπικό της αρμοστείας. Επρόκειτο για μια συγκλονιστική στιγμή, μια σπουδαία μέρα για τον ελληνισμό.

Πηγή και Φωτογραφία: https://www.grland.info/

Συνομολογήθηκε στις 25 Σεπτεμβρίου του 1922. Οι συνέπειές της υπήρξαν η απόσυρση του ελληνικού στρατού από την Ανατολική Θράκη και η αναγκαστική προσφυγοποίηση περίπου 250.000 χριστιανών κατοίκων της, ελληνικής καταγωγής.

Η μετακίνηση των Καστανεών βέβαια αποφασίστηκε κατ’ αρχήν με την Συνθήκη της Λοζάνης, η οποία υπεγράφη στις 24 Ιουλίου του 1923, αλλά κυρίως με την «Σύμβαση περί Ανταλλαγής των Ελληνικών και Τουρκικών Πληθυσμών» μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας, η οποία υπεγράφη στις 30 Ιανουαρίου του 1923 και ίσχυσε από την 31η Μαρτίου 1924.

Έτσι, τον Ιούνιο του 1924 εκπατρίστηκαν οι τελευταίοι Έλληνες της περιφέρειας Τσατάλτζας και των πέριξ χωριών του Νομού Κωνσταντινουπόλεως. Ανάμεσά τους κι εμείς.

Πηγή και φωτογραφία: eastern thrace1922.blogspot