Η ‘Γεροντική Ιερά Μητρόπολις Δέρκων‘ είναι μια εκ των εν Τουρκία ενεργών Μητροπόλεων του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως. Εδρεύει στη συνοικία Θεραπειά.
Η πόλη των Δέρκων πιθανότατα πήρε το όνομά της από το ρήμα δέρκω (=βλέπω). Η πόλη χτίστηκε το 507 μ.Χ. από τον αυτοκράτορα Αναστάσιο Α΄ δίπλα στην ομώνυμη λίμνη. Στη Δέρκο κατέληγε το λεγόμενο Αναστασιανό τείχος, ερείπια του οποίου σώζονται μέχρι σήμερα. Καταλήφθηκε από τους Οθωμανούς το 1380-81. Η πόλη είχε μεγάλη σημασία λόγω της οχύρωσής της και γι’ αυτό ο αυτοκράτορας Ιωάννης Παλαιολόγος στη συνθήκη που σύναψε με τον Μουράτ τον Β’ του παραχώρησε όλη την παραλία της Προποντίδας εκτός της Σηλυβρίας και τα παράλια του Εύξεινου, εκτός των Δέρκων. Στη θέση της παλιά πόλης βρίσκεται σήμερα ένα μικρό χωριό της Τουρκίας.
Mητρόπολη Δέρκων: Η Επισκοπή Δέρκων ιδρύθηκε κατά πάσα πιθανότητα τον 6ο με 7ο αιώνα ως Επισκοπή Δέρκων και Χηλής υπό την Μητρόπολη Ηρακλείας. Αρχές του 8ου αιώνα προήχθη σε αυτοκέφαλη Αρχιεπισκοπή. Γύρω στα 1380 επί αυτοκράτορος Ανδρονίκου Παλαιολόγου του Γέροντος ανυψώθηκε σε Μητρόπολη. Γύρω στα μέσα του 15ου αιώνα η Μητρόπολη εξέλιπε. Το 1655 επί Πατριάρχου Ιωαννικίου του Β΄ επανιδρύθηκε η Μητρόπολη Δέρκων ως ‘Δέρκων και Νεοχωρίου’. Λίγο μετά το 1655 η έδρα του Μητροπολίτη μεταφέρθηκε στα Θεραπειά. Η Μητρόπολη Δέρκων ανυψώθηκε σε θρόνο 8ο, το 1746 και συμπεριλήφθηκε στις γεροντικές Μητροπόλεις. Στις 22 Ιουλίου 2008, με πρόταση του Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου, η Αγία και Ιερά Σύνοδος του Οικουμενικού Πατριαρχείου αποκατέστησε την εκκλησιαστική τάξη της ιστορικής Μητροπόλεως Δέρκων, η οποία επανήλθε στον 8ο Θρόνο, που κατείχε στο Συνταγμάτιο του Οικουμενικού Θρόνου των Γεροντικών Μητροπόλεων του Θρόνου. Έτσι εκ νέου ο Μητροπολίτης Δέρκων καλείται Μητροπολίτης Γέρων Δέρκων.
Στις αρχές του 20ου αιώνα η Μητρόπολη Δέρκων περιλάμβανε τους κατωτέρω οικισμούς:
α) Θεραπεία (Tarabya)
β) Βαθυρρύαξ (Büyükdere)
γ) Κεφελί Κιοΐ (Kefeliköy)
δ) Γενί Μαχαλέ (Yenimahalle)
ε) Φαναράκιο (Rumelifeneri)
στ) Βελιγράδιο (Bahçeköy)
ζ) Δομούζ Ντερέ (Uskumruköy) από τη σημερινή Επαρχία Sarıyer (Σάριγερ)
η) Μακροχώριο (Bakırköy)
θ) Άγιος Στέφανος (Yeşilköy) από τη σημερινή Επαρχία Bakırköy (Μακροχωρίου)
ι) Μικρός Τσεκμεκτσές (Küçükçekmece)
ια) Γαλατάρια
ιβ) Σαφράς (Kanarya) από τη σημερινή Επαρχία Küçükçekmece (Ρηγίου)
ιγ) Αμπαρλή (Ambarlı)
ιδ) Καλλιό (Esenyurt) από τη σημερινή Επαρχία Avcılar (Αβτσιλάρ)
ιε) Πύργος (Kemerburgaz) από τη σημερινή Επαρχία Eyüp
ιστ) Δέρκοι (Durusu)
ιζ) Βογάζ Κιοΐ (Boğazköy)
ιη) Αρναούτ Κιοΐ (Arnavutköy)
ιθ) Αγιασματάκι (Taşoluk)
κ) Ιμβροχώρι (İmrahor)
κα) Νεοχωράκι (Yeniköy)
κβ) Δελή Πονούζ (Balaban) από τη σημερινή Επαρχία Gaziosmanpaşa (Γαζή Οσμάν Πασά)
κγ) Δακιακαδίν (Tayakadın)
κδ) Άγιος Γεώργιος ή Αζατλή (Güvercintepe) από τη σημερινή Επαρχία Başakşehir (Μπασάκ Σεχίρ)
κε) Λαζάρ Κιοΐ (Yazlık)
κστ) Τσανάκτσα (Çanakça)
κζ) Καστανέαι (Kestanelik)
κη) Οκλαλή (Oklalı)
κθ) Ακαλάνη (Akalan)
λ) Ερμενί Κιοΐ (İhsaniye)
λα) Τσιφλίκ Κιοΐ (Çiftlik)
λβ) Τζελέπ Κιοΐ (Celepköy)
λγ) Ταρφάς (Örencik) από τη σημερινή Επαρχία Çatalca (Μετρών)
λδ) Καλφάς
λε) Νύμφαι
λστ) Άγιοι Πάντες
λζ) Γρύπες
λη) Λύτρες από τη σημερινή Επαρχία Bahçelievler (Μπαχτσέ Λιβλέρ)
λθ) Αβάσο από τη σημερινή Επαρχία Güngören (Γκιούνγκερεν)
μ) Κιουτσούκ Κιοΐ από τη σημερινή Επαρχία Bayrampaşa (Μπαϊράμ Πασά)
μα) Τσεβετζή (Cebeci) από τη σημερινή Επαρχία Sultangazi (Σουλτάν Γαζή).
Πηγή: Ιερά Μητρόπολις Δέρκων, Wikipedia
