Φωτόγραφία: Ο οθωμανικός στρατός σε οπισθοχώρηση μετά από την ήττα στο Λουλέμπουργκαζ, Πηγή https://www.alpullu.org/
___________________________________________________________________________________________
Τριαντάφυλλος Πετκανόπουλος
Στους Βαλκανικούς πολέμους οι Καστανιές βρέθηκαν μέσα στη δίνη των συγκρούσεων χωρίς μάλιστα να συμμετέχει σ’ αυτές η Ελλάδα, καθώς ακριβώς πάνω στο χωριό μας συγκρουστήκαν αδυσώπητα και με τεράστιες απώλειες οι Βούλγαροι με τους Τούρκους.
Οι συγκρούσεις αυτές έγιναν σε δύο φάσεις που έμειναν γνωστές όπως η Πρώτη (17-18 Νοε 1912) και η Δεύτερη (5 Φεβρ – 30 Μαίου 1913) Μάχη της Τσατάλτζας.
Πολλοί από τους προγόνους μας φυσικά εγκατέλειψαν το χωριό προς διπλανά χωριά όπου είχαν συγγενείς. Μετά από την Πρώτη μάχη ακολούθησε Βουλγαρική κατοχή του χωριού, για να επανέλθει η κυριαρχία του Οθωμανικού κράτους μετά από την Συνθήκη του Λονδίνου, στις 30 Μαΐου του 1913.
Συνολικά η Ανατολική Θράκη μετά από τη Βυζαντινή περίοδο περνάει τις εξής φάσεις κατοχής:
- ως τον Οκτ 1912 Οθωμανική αυτοκρατορία
- από 1912- Καλοκαίρι 1913 Βουλγαρική κατοχή, μέχρι και την Τσατάλτζα που περιελάμβανε και τις Καστανιές
- από Καλοκαίρι 1913 ως 1918 Οθωμανική αυτοκρατορία (νεότουρκοι)
- από 1918 ως 1920 διασυμμαχικός έλεγχος
- από 1920 ως Οκτώβριο 1922 Ελληνική κυριαρχία μέχρι τη γραμμή της Τσατάλτζας, πριν από την πόλη δηλαδή, που δεν περιελάμβανε τις Καστανιές
- από Νοέμβριο 1922 ως σήμερα Τουρκία
Προφανώς οι περίοδοι 4 και 5 από τις παραπάνω (με bold) ήταν και οι καλύτερες για τις Καστανιές.
Πρώτη μάχη της Τσατάλτζας-Οι Βούλγαροι αποκρούονται λίγο πριν από την Κωνσταντινούπολη
Με την έναρξη του Α’ Βαλκανικού πολέμου οι Βούλγαροι εισβάλουν στην Ανατολική Θράκη, επιτυγχάνουν εύκολες νίκες και βαδίζουν ολοταχώς προς την κατάληψη της Κωνσταντινούπολης.
Στην Τσατάλτζα, οχυρωμένη ήδη προς τούτο από καιρό, οργανώθηκε από τους οπισθοχωρούντες μετά από τις ήττες τους στα δυτικά Οθωμανούς για να ανακόψει την πορεία του Βουλγαρικού στρατού. Διάσπαση της τελευταίας αυτής γραμμής άμυνας, θα άφηνε ανοιχτό τον δρόμο για την κατάληψη της πρωτεύουσας Κωνσταντινούπολης.
Για τους Βουλγάρους, η διάρρηξη της γραμμής άμυνας υπήρξε δυσκολότερη από ό,τι υπολόγιζαν. Η μάχη στη γραμμή της Τσατάλτζας υπήρξε το κύκνειο άσμα των προσπαθειών του Βουλγαρικού στρατού προς ανατολή.
Οι μεγάλες απώλειες έκαναν το επιτελείο του στρατηγού Ράντκο Ντημητρίεφ να ανακαλέσει την επίθεση. Ήταν η μοναδική αλλά πιο κρίσιμη νίκη του Οθωμανικού στρατού στον πόλεμο και ταυτόχρονα η πρώτη μεγάλη ήττα του Βουλγαρικού. Στις 20 Νοε ξεκίνησαν συνομιλίες για ανακωχή και οι εχθροπραξίες σταμάτησαν.
Ακολούθησε μια σχεδόν 6μηνη περίοδος κατοχής από τους Βουλγάρους των περιοχών που είχαν κατακτήσει, ανάμεσα στις οποίες περιλαμβάνονταν και οι Καστανιές, όπως έχει λεχθεί.
Οι Βούλγαροι κυρίευσαν την Τσατάλτζα (και τις Καστανιές) στις 17-19 Νοεμβρίου 1912. Ο Μητροπολίτης της πόλης Γρηγόριος, για να εμποδίσει πιθανά έκτροπα από την πλευρά των Βουλγάρων, αναγκάστηκε και αναγνώρισε την Βουλγαρική Εξαρχία, δηλαδή την σχισματική Εκκλησία της Βουλγαρίας και επέτρεπε να συλλειτουργούν Έλληνες και Βούλγαροι κληρικοί. Αργότερα και μετά την απομάκρυνση των Βουλγάρων από την περιοχή ο Γρηγόριος παύτηκε, τιμωρημένος από τον Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως.
Δεύτερη μάχη της Τσατάλτζας
Μετά την πρώτη μάχη της Τσατάλτζας, και αφού οι Οθωμανοί αντιμετωπίζουν μια σειρά από ήττες σε όλα τα μέτωπα του πολέμου και από όλους τους αντιπάλους τους, δέχονται να αρχίσουν διαπραγματεύσεις προκειμένου να επιτευχθεί ειρήνη. Για αυτόν το λόγο, στις 20 Νοεμβρίου 1912 διακόπτονται οι εχθροπραξίες στην γραμμή της Τσατάλτζας, και ενώ όλα τα κράτη συμφωνούν για μια προσωρινή κατάπαυση πυρός, στο Λονδίνου και στις 13 Δεκεμβρίου αρχίζουν οι συνομιλίες για την εύρεση μιας κοινώς αποδεκτής λύσης.
Το πραξικόπημα των Νεότουρκων εναντίον της οθωμανικής κυβέρνησης, που ξέσπασε στις 23 Ιανουαρίου του 1913, – και που ουσιαστικά ήθελε να αποτρέψει την παραχώρηση της Ανδριανούπολης στους Βουλγάρους – διέκοψε τις συνομιλίες και οι μάχες ξαναρχίζουν στις 5 Φεβρουαρίου του 1913 με μια επίθεση του βουλγάρικου στρατού. Τις επόμενες μέρες, οι Οθωμανοί θα μπορέσουν να προβάλλουν αντίσταση στις επιθέσεις των Βουλγάρων μέχρι και τις 16 Μαρτίου, όταν θα οργανώσουν και θα επιχειρήσουν γενικευμένη αντεπίθεση, με σκοπό την απώθηση των Βουλγάρων. Ωστόσο, δεν θα τα καταφέρουν.
Στις 24 Μαρτίου, οι Βούλγαροι θα επιχειρήσουν ακόμα μια επίθεση, η οποία όμως θα εμποδιστεί και πάλι από τους Οθωμανούς. Φανταστείτε τι έγινε το δίμηνο Φεβρουαρίου – Μαρτίου στις Καστανιές.
Από την 1η Απριλίου και αφού η διάσκεψη του Λονδίνου είχε ξεκινήσει, στην Τσατάλτζα θα γίνεται πλέον μόνο πόλεμος φθοράς ενώ με την υπογραφή της ειρήνης στις 30 Μαΐου οι Βούλγαροι εγκαταλείπουν την περιοχή και εγκαθίστανται στην νέα συνοριακή γραμμή Αίνου Μήδειας.
Πηγή: https://porpiotis.com/
